اخبار
بحران در یگان حفاظت؛ بررسی چالشهای استخدام و معیشت محیطبانان سازمان محیط زیست
شهریور
به گزارش خبرگزاری ایرنا و منابع خبری استخدامی، یگان حفاظت سازمان محیط زیست این روزها با چالشهای جدی در زمینه کمبود نیروی انسانی، مشکلات معیشتی و ضعف در حمایتهای حقوقی دستوپنج نرم میکند. یک فعال محیط زیست با هشدار نسبت به وضعیت موجود، تاکید کرد که کاهش توان حفاظتی میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به زیستگاههای کشور وارد کند.
در ادامه، مهمترین چالشهای پیش روی محیطبانان و فرآیند جذب نیرو در این سازمان را بررسی میکنیم.
۱. کمبود شدید نیرو و ضعف در تخصصگرایی
مدیریت مناطق حفاظتشده نیازمند نیروهای متخصص، باتجربه و باانگیزه است. حمیدرضا خواجه، فعال و کارشناس محیط زیست، با اشاره به خلأهای موجود در یگان حفاظت، مهمترین دلایل افت توان حفاظتی سازمان را اینگونه برشمرد:
- کمبود شدید نیروی انسانی در مناطق تحت حفاظت
- بازنشستگی محیطبانان باتجربه بدون جایگزینی مناسب
- ضعف در آموزش تخصصی و انتقال تجربه به نیروهای جدید
- چینش نادرست نیروها (عدم تطابق تخصص و علاقه با مسوولیت محوله)
به گفته وی، مدیریت یک منطقه حساس زیستی نباید بر مبنای سفارش یا اعمال نفوذ شکل بگیرد، بلکه تخصص و دانش باید حرف اول را بزند.
۲. چالشهای فرآیند استخدام؛ محیطبانی صرفاً یک «شغل» نیست
یکی از نقدهای جدی به سازمان محیط زیست، شیوه جذب نیرو است. سالهاست کارشناسان بر ضرورت اصلاح این روند تاکید دارند.
شغل محیطبانی نباید صرفاً راهی برای فرار از بیکاری باشد. متاسفانه در برخی موارد، نیروهایی جذب شدهاند که به دلیل نداشتن علاقه و آمادگی لازم، نهتنها کمکی به حفاظت از محیط زیست نکردهاند، بلکه به گفته فرماندهان یگان حفاظت، باعث بروز مشکلات مضاعف شدهاند. ورود به این حرفه نیازمند عشق به طبیعت، توانایی جسمی بالا و درک عمیق از مسوولیتهای حفاظتی است.
۳. تغییر شیفتهای کاری؛ تصمیمی درست اما بدون زیرساخت
یکی از مسائل بحثبرانگیز اخیر، تغییر در شیفت کاری محیطبانان است. روند تغییرات شیفتها در سالهای گذشته به این شرح بوده است:
- گذشته: ۱۸ شبانهروز کار / ۱۲ شبانهروز استراحت
- اواسط دهه ۹۰: ۱۵ شبانهروز کار / ۱۵ شبانهروز استراحت
- بخشنامه جدید: ۱۲ ساعت کار / ۲۴ ساعت استراحت (معادل ۱۰ شبانهروز کار و ۲۰ شبانهروز استراحت)
اگرچه این اصلاح شیفت از منظر رعایت حقوق محیطبانان گامی مثبت است، اما اجرای آن بدون استخدام نیروی جایگزین، به یک معضل تبدیل شده است. در حال حاضر، محیطبانان در شیفتهای خود تنها میمانند و به دلیل گستردگی مناطق، عملاً امکان پوشش کامل حفاظتی وجود ندارد. بسیاری از محیطبانان این بخشنامه جدید را نوعی «مرخصی اجباری» میدانند که به قیمت بیدفاع ماندن طبیعت تمام میشود.
۴. حقوق و مزایای ناچیز در برابر خطرات جانی
محیطبانی یکی از پرخطرترین مشاغل ایران است، اما حقوق و مزایای پرداختی به هیچوجه با سختی کار، کمبود امکانات و خطرات جانی آن همخوانی ندارد. همین موضوع باعث شده بسیاری از افراد متخصص تمایلی به ورود به این عرصه نداشته باشند.
از سوی دیگر، ضعف سازمان در حمایت مادی و بهویژه حمایت حقوقی از محیطبانان آسیبدیده، انگیزه این قشر را به شدت کاهش داده است. عدم حمایت کافی در پروندههای تلخی مانند پرونده علی جمشیدیان (محیطبان موته) و هدایتالله دیدهبان (محیطبانی که بر اثر تیراندازی متخلفان جان باخت)، گواه این مدعاست.
هشدار زیستمحیطی: ادامه روند کنونی و بیتوجهی به تامین نیروی انسانی و معیشت محیطبانان، میتواند بسیاری از زیستگاههای کشور (از جمله مناطق حساس استان اصفهان) را به نقطهای بیبازگشت برساند؛ شرایطی که احیای آنها غیرممکن خواهد بود.
